کود هیومیک اسید چیست و چه کاربردی دارد؟

گیاهان برای رشد بهتر و باردهی بیشتر، به خاک سالم و حاصلخیز نیاز دارند. امروزه به دلیل کشت‌های زیاد بر روی زمین‌های کشاورزی، استفاده از کود هیومیک اسید ضروری است. یکی از چالش‌های مهم دراین‌رابطه، عدم وجود هوموس کافی در خاک است. این موضوع موجب می‌شود تا گیاهان نتوانند در زمینی با کمبود هوموس و مواد آلی رشد کنند و حتی در صورت رشد، رشد آن‌ها خوب و قابل‌قبول نخواهد بود. باردهی نا‌مناسب گیاه، می‌تواند ضررهای زیادی را برای کشاورزان و باغداران به دنبال داشته باشد.

راه‌حل این موضوع، کاربرد هیومیک اسید و استفاده اصولی و درست از آن است؛ اما کود هیومیک اسید چیست و بهترین زمان مصرف هیومیک اسید چه زمانی است؟ ما در این مقاله از وب‌سایت اطمینان صنعت قصد داریم این سؤالات را بررسی کنیم.

هیومیک اسید چیست؟

کود هیومیک اسید، یک ماده آلی ارگانیک محسوب می‌شود که از طریق فرایندهای پیشرفته و تخصصی، از هوموس به دست می‌آید. در حقیقت، طی تجزیه هوموس، سه ماده به اسم‌های اسید هیومیک، اسید فولویک و هیومین استخراج می‌شوند که با یکدیگر فرق دارند. تولید و استخراج این نوع کود، با فراوری لئوناردیت که یک سنگ معدنی تیره‌رنگ است صورت می‌گیرد. در واقع، لئوناردیت که طی میلیون‌ها سال از انباشت بقایای گیاهان حاصل می‌شود، از طریق فرایندهای زیادی و طی واکنش‌های مختلف فیزیکی، شیمیایی و میکروبی به هیومیک اسید تبدیل می‌شود.

به بیان دیگر هیومیک اسید یک ماده آلی است. این ماده آلی طی سالیان دراز از تجزیه بقایای موجودات زنده به‌دست می‌آید. به طور طبیعی این ماده در بعضی از قسمت‌های چرخه حیات، خاک، اقیانوس و دریا موجود است.

فواید کود هیومیک اسید

هیومیک اسید از مواد آلی تجزیه شده مثل حیوانات، گیاهان و مواد معدنی تولید می‌شود. این کود، ترکیب پیچیده‌ای از مولکول‌ها است. کاربرد هیومیک اسید به دلیل نقش مهمی است که در سلامت خاک و تغذیه گیاه دارد. کود هیومیک اسید باعث تقویت بافت خاک، ترویج فعالیت میکروبی و بهبود جذب مواد مغذی می‌شود. این امر باعث پرورش ریشه‌های قوی‌تر و گیاهان سالم‌تر و منعطف‌تر می‌شود. اسید هیومیک برای رشد گیاه فواید مستقیمی دارد. همچنین به محیط‌زیست نیز کمک می‌کند: در ادامه فواید آن را برای محیط‎زیست ذکر می‌کنیم:

• به‌حداقل‌رساندن رواناب مواد مغذی به منابع آب
• کاهش نیاز به کودهای مصنوعی
• توانایی آن در کلات کردن ریزمغذی‌ها و افزایش حاصلخیزی خاک

کود هیومیک اسید به خاطر فواید خود برای رشد گیاهان و سلامت خاک، به طور گسترده‌ای در باغداری و کشاورزی به‌کار می‌رود. این ماده آلی از لئوناردیت، نوعی ماده گیاهی اکسید شده تولید می‌شود. هیومیک اسید به طور فزاینده به‌عنوان مکمل خاک و کود استفاده می‌شود. برخی از فواید کود هیومیک اسید عبارت‌اند از:

1. سلامت خاک + رشد گیاه

سلامت خاک یکی از ارکان اصلی اکوسیستم‌های طبیعی و کشاورزی است. اسید هیومیک با تقویت ساختار خاک، ارتقا فعالیت میکروبی و افزایش دردسترس‌بودن مواد مغذی نقش مهمی در بهبود سلامت خاک ایفا می‌کند. این کود باعث احیای خاک‌های فرسوده می‌شود و به حفظ بهره‌وری طولانی‌مدت محصول کمک می‌کند. کود هیومیک اسید با افزایش جذب مواد مغذی، بهبود رشد ریشه و تقویت بنیه گیاه باعث رشد بهتر گیاه می‌شود. این کود می‌تواند مقاومت گیاهان را در برابر استرس محیطی بالا ببرد.

2. جذب مواد مغذی + مقاومت به بیماری

اسید هیومیک باعث افزایش جذب مواد مغذی ضروری مثل نیتروژن، فسفر و پتاسیم توسط گیاهان می‌شود. این کود با کیلیت کردن مواد مغذی خاک، آن‌ها را در اختیار ریشه‌های گیاه می‌گذارد. در نتیجه جذب مواد مغذی را بهبود می‌بخشد. کود هیومیک اسید نقش مهمی در افزایش مقاومت گیاه در برابر بیماری‌ها و آفات ایفا می‌کند. این کود با تقویت ایمنی گیاه و دیواره‌های سلولی، تحمل گیاهان در برابر بیماری و حملات آفات را بالا می‌برد.

3. پایداری زیست محیطی

اسید هیومیک در کشاورزی و تصفیه آب، نیاز به کودهای شیمیایی و آفت‌کش‌ها را کاهش می‌دهد. این امر به پایداری محیط‌زیست کمک می‌کند. کاربرد هیومیک اسید باعث سلامت طبیعی خاک و فرایند تصفیه آب می‌شود. این کود‌ها نسبت به انواع کود‌های حیوانی در کشاوری دارای مزایای زیادی هستند.

زمان مصرف هیومیک اسید

در مراحل مختلف رشد گیاه می‌توان از اسید هیومیک برای بهبود حاصلخیزی خاک و افزایش سلامت گیاه استفاده کرد. کاربرد هیومیک اسید به‌ویژه در موقعیت‌های زیر مفید است:

• نشا کاری: در زمان پیوند نهال یا گیاهان بالغ، اضافه کردن اسید هیومیک به سوراخ کاشت می‌تواند شوک پیوند و تحریک رشد ریشه را کاهش دهد. کاربرد هیومیک اسید، باعث استقرار ریشه‌ها در محل جدید و جذب مواد مغذی از خاک می‌شود.
• کاهش استرس: بهترین زمان مصرف هیومیک اسید در دوره‌های استرس محیطی است که عبارت‌اند از: خشکسالی، گرمای بیش از حد و کمبود مواد مغذی. استفاده از کود هیومیک اسید در طول این دوره‌ها می‌تواند به کاهش علائم استرس و بهبود گیاهان کمک کند. این کود، مقاومت گیاه در برابر شرایط نامطلوب محیطی را بالا می‌برد. در نتیجه، سلامت و سرزندگی کلی گیاهان را افزایش می‌دهد.
• تهویه خاک: قبل از کشت، قراردادن اسید هیومیک در خاک باعث بهبود بافت خاک، ظرفیت نگهداری آب و دردسترس‌بودن مواد مغذی می‌شود. کاربرد هیومیک اسید به افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی خاک‌های شنی و تجزیه خاک‌های رسی کمک می‌کند؛ در نتیجه رشد گیاهان بهتر می‌شود.
• درمان بذر: درمان بذرها با محلول اسید هیومیک قبل از کاشت می‌تواند سرعت جوانه‌زنی، قدرت گیاهچه و رشد کلی گیاه را افزایش دهد. پاشیدن اسید هیومیک روی دانه‌ها، مواد مغذی حیاتی را فراهم می‌کند. همچنین باعث تقویت رشد ریشه شده و گیاهان سالم‌تر و قوی‌تر می‌شوند.

مزایای استفاده از کود هیومیک اسید

طی قرن‌ها بهره‌وری بالای هیومیک اسید برای کشاورزان به اثبات رسیده است. فهرست این مزایا بسیار طولانی است. در ادامه ما یک فهرست ساده از پنج مزیت برتر هیومیک اسید تهیه کرده‌ایم:

1. بهبود رشد میکروبی

یکی از بهترین و مؤثرترین مزایای کود هیومیک اسید تأثیری است که بر جمعیت‌های میکروبی خاک دارد. دانشمندان هر روز بیشتر اهمیت وجود میکروبیومی سالم در محیط‌های خاکی را درک می‌کنند. آفت‌کش‌ها و خاک‌های ضعیف بسیاری از جمعیت‌های باکتریایی را از بین برده‌اند که لازم است دوباره تولید و احیا شوند. هیومیک اسیدها با دو روش اصلی به رشد جمعیت‌های میکروبی کمک می‌کنند.

اول آنکه هیومیک اسید سرشار از کربن است و منبع غذایی مهمی برای میکروب‌ها است. دوم آنکه باتوجه‌به اندازه ‌بزرگی که دارند منبعی ضرورری برای کلنی‌سازی میکروفلورا محسوب می‌شوند؛ بنابراین هیومیک اسیدها غذا و پناهگاه موردنیاز میکروب‌های مفید را فراهم می‌آورند و این خود برای رشد جمعیت‌های میکروبی در حضور هیومیک اسیدها خوب است.

2. بهبود ساختار کلی خاک با کود هیومیک اسید

هر چند بار خالص هیومیک اسید منفی است؛ اما این مولکول‌ها حامل هر دو نوع بار مثبت و منفی هستند. مولکول هیومیک اسید نیز اندازه بسیار بزرگی دارد. هیومیک اسیدها با‌توجه‌به این ویژگی‌ها می‌توانند به‌ همه ذرات خاک وصل شوند و فضای لازم برای رشد میکروب‌ها و ریشه‌ سالم را ایجاد کنند.

این امر به‌ویژه در خاک‌های متراکم با رس بالا قابل توجه است؛ زیرا ذرات این خاک‌ها بسیار محکم به یکدیگر پیوسته‌اند. مولکول‌های هیومیک حتی قابلیت استقرار در انتهای ذرات رس را دارند. این امر باعث ایجاد فضای بیشتری شده و نفوذ آب نیز افزایش پیدا می‌کند. همچنین آن‌ها نمک را از خاک می‌زدایند‌. این امر بار منفی ذرات رس را بازیابی می‌کند و ذرات را از یکدیگر دور می‌کند.

3. افزایش جذب مواد مغذی

قابل‌توجه‌ترین و مهم‌ترین مزیت کود هیومیک اسید این است که جذب مواد مغذی را در گیاهان بالا می‌برد. کاربرد هیومیک اسید به همین دلیل است که این ماده یک اصلاح‌کننده خاک عالی است و به طرز عجیبی با کودها جفت می‌شوند. گیاه بدون حضور هیومیک اسید به بعضی از مواد مغذی کودها دسترسی نخواهد داشت؛ بنابراین باعث از دست رفتن سرمایه و به خطر افتادن سلامت گیاه می‌شود. هیومیک اسید هم برای رفاه اقتصادی کشاورزان هم برای سلامت گیاهان حیاتی است.

4. کاهش سموم

کود هیومیک اسید تنها دسترسی به مواد مغذی را افزایش نمی‌دهد؛ بلکه آن‌ها سموم مضر خاک را نیز تفکیک می‌کنند و بدین ترتیب از ورود آن‌ها به گیاه پیشگیری می‌کنند. به دلیل اینکه طی سال‌ها سموم بی‌شماری مانند آفت‌کش‌ها و فلزات سنگین وارد خاک شده‌، کاربرد هیومیک اسید به‌ویژه درمورد محیط خاک امروزی مهم است. کیفیت خاک با این آلاینده‌ها پایین می‌آید و اگر احیا و اصلاح مناسب انجام نشود پیوسته سلامت و حجم محصول کم می‌شود.

برخلاف مواد مغذی سموم جذب گیاه نمی‌شوند و سرانجام از خاک شسته می‌شوند. این فرایند حیاتی گیاهان را در محیط‌های کشت امروزی که با چالش‌های زیادی مواجه هستند سالم‌تر نگه می‌دارد.

5. افزایش قابلیت احتباس آب

کود هیومیک اسید توانایی خیلی خوبی در افزایش احتباس آب خاک‌ها دارد. باتوجه‌به شرایط آب‌وهوایی در حال تغییر جهان احتباس آب اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا اکوسیستم‌ها دچار آسیب‌ شده‌اند. این موضوع همچنین برای خاک‌های شنی، کم‌آب و خشک و خاک‌هایی که رس کمی دارند مهم است.

احتباس آب چگونه رخ می‌دهد؟ بار منفی هیومیک اسیدها یون‌های مثبت یا همان کاتیون‌ها را می‌گیرد و این کاتیون‌ها به مولکول هیومیک اسید می‌چسبند. کاتیون‌ها در حضور مولکول‌های آب به‌آرامی از مولکول هیومیک اسید جدا می‌شوند و به انتهای اکسیژنی مولکول آب وصل می‌شوند. در ادامه انتهای هیدروژنی این مولکول‌های آب به انتهای هیدروژنی سایر مولکول‌های آب وصل می‌شوند. این فرایند تبخیر آب را تا ۳۰ درصد کاهش می‌دهد.

روش استفاده از کود هیومیک اسید

هیومیک اسید به دو روش می‌تواند جذب مواد مغذی توسط گیاه را افزایش دهد: یکی محلول‌پاشی و دیگری استفاده در خاک.

1. استفاده در خاک

کاربرد هیومیک اسید باعث می‌شود مواد مغذی خاک برای گیاه دردسترس‌تر باشند. موادی که شاید در غیر این صورت اصلاً در دسترس گیاه قرار نگیرند. هیومیک اسید به طور طبیعی اکسید است و در نتیجه بار منفی دارند؛ بنابراین یون‌های مثبت با نام کاتیون‌ به این مولکول‌های بزرگ جذب و به آن‌ها متصل می‌شوند. این ظرفیت تبادل کاتیون ویژگی منحصربه‌فرد و به‌شدت سودمند هیومیک اسید است و بسیاری از مواد مغذی موردنیاز گیاه مثل منیزیم، کلسیم، آهن و مواد معدنی جزئی دیگر بار مثبت دارند؛ بنابراین این مواد مغذی در حضور کود هیومیک اسید از خاک جدا شده و به هیومیک اسید می‌پیوندند.

آنگاه می‌توانند در گام بعدی به دستگاه ریشه‌ای گیاه منتقل شوند. دستگاه‌های ریشه‌ای نیز بار منفی دارند؛ ولی بار منفی آن‌ها از بار منفی هیومیک اسیدها قوی‌تر است؛ بنابراین یون‌های مثبت متصل به هیومیک اسید آزاد می‌شوند تا جذب گیاه گردند. بدون این سیستم حیاتی بسیاری از مواد مغذی در خاک محبوس می‌مانند و در دسترس گیاهی که قرار است آن را کوددهی و پربار سازند قرار نمی‌گیرند.

2. محلول‌پاشی

کود هیومیک اسید فقط برای استفاده در خاک سودمند نیست؛ هنگام محلول‌پاشی همراه با فولویک اسید‌ که مولکول‌هایی آلی با زنجیره‌های کوتاه‌تری هستند نیز مفید و قابل‌استفاده هستند. هیومیک اسید برای افزایش نفوذپذیری دیواره سلولی گیاهان واجب و حیاتی هست. مواد مغذی که اغلب توسط فولویک‌اسید حمل می‌شوند پس از افزایش نفوذپذیری غشاهای سلولی راحت‌تر به گیاه وارد می‌شوند.

بهترین زمان مصرف هیومیک اسید

انواع محصولات و گیاهان باغی و زراعی به میزان مختلفی به کود هیومیک اسید نیاز‌مندند. میزان مصرف کود، روش استفاده و بهترین زمان مصرف هیومیک اسید، به نوع کشت و شرایط رشد گیاه بستگی دارد؛ بنابراین لازم است قبل از عملیات کوددهی، شرایط خاک و میزان مواد مغذی در دسترس گیاه به طور کامل ارزیابی شود و قبل از خرید کود اسید هیومیک، بهتر است از یک کارشناس باتجربه در این زمینه راهنمایی بگیرید. معمولاً این کود به شکل گرانولی، پودری و مایع فروخته می‌شود.  ترکیب اسید هیومیک به‌تنهایی نمی‌تواند مواد مغذی را در اختیار گیاه قرار دهد؛ بنابراین آن را به‌صورت کود مغذی به بازار عرضه می‌کنند.

جمع‌بندی

کود هیومیک اسید یک کود طبیعی و ارگانیک است که برای تمام محصولات زراعی، باغی و حتی گیاهان آپارتمانی قابل‌استفاده است. کاربرد هیومیک اسید به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فردی است که دارد و تأثیر بسزایی در افزایش تناژ و کیفیت محصولات خواهد داشت. باید هنگام خرید کود هیومیک اسید دقت کافی را داشته باشید و حتماً نوع اصل و باکیفیت آن را تهیه کنید.

همچنین در بهترین زمان مصرف هیومیک اسید و با روش اصولی کوددهی را انجام دهید. یکی از فروشگاه‌های معتبر تجهیزات کشاوری، فروشگاه اینترنتی اطمینان صنعت است. محصولات این فروشگاه کیفیت بالایی دارند. برای اطلاع از قیمت و خرید عمده محصولات این فروشگاه مانند بوشن، تبدیل و… به قسمت تماس با ما مراجعه کنید.

سؤالات متداول