انواع کودهای حیوانی در کشاورزی

کود حیوانی شامل فضولات حیوانات مخصوصا اسب، گاو، مرغ و دیگر پرندگان می‌شود. انواع کودهای حیوانی در کشاورزی استفاده می‌شوند. کود حیوانی مقادیر زیادی از مواد غذایی و آلی مناسب برای بافت خاک و رشد گیاهان را فراهم می‌کند. کاربرد کود حیوانی در کشاورزی بسیار است؛ زیرا کود حیوانی یک منبع ارزشمند برای بهبود ساختار خاک و رشد بهتر گیاهان است. مزایای استفاده از کودهای حیوانی  شامل بهبود وضعیت خاک و رشد بهتر گیاه است.

هرچقدر جثه حیوانی که کود از آن به دست می‌آید کوچک‌تر باشد، کود حیوانی نیز قوی‌تر خواهد بود؛ برای مثال کود مرغ از گاو قوی‌تر است و هنگام استفاده از آن باید احتیاط کنید. در این مقاله از مجموعه مقالات اطمینان صنعت، انواع کود حیوانی را بررسی می‌کنیم.

انواع کودهای حیوانی در کشاورزی؛ کود حیوانی چیست؟

کود حیوانی ماده‌ای آلی تهیه شده از فضولات حیوانات و پسماندهای حیوانی است. کود حیوانی شامل بخش‌های مختلفی مانند مواد معدنی، خاک، فسفر، پتاسیم و نیتروژن است. از انواع کودهای حیوانی در کشاورزی برای تقویت و بهبود کیفیت خاک و همچنین بالا بردن عملکرد گیاهان استفاده می‌شود. کاربرد کود حیوانی در باغ‌ها، مزارع و محصولات زراعی به عنوان یک منبع تغذیه‌ای است. برای مثال استفاده از کود حیوانی برای گیاه گوجه فرنگی و رعایت اصول آبیاری گوجه فرنگی، باعث بهبود کیفیت این محصول خواهد شد.

انواع کود حیوانی عبارتند از: کود ماهی، کود مرغی، کود خوکی، کود گاوی و کود شتر مرغی. استفاده از کود حیوانی با مشکلات زیست محیطی زیادی نیز همراه است. کود حیوانی عامل آلودگی آب، هوا و خاک است. برای جلوگیری از این مشکلات لازم است که در مراحل تولید، ذخیره سازی و استفاده از انواع کودهای حیوانی در کشاورزی، اصول بهداشتی به نحو احسن رعایت شوند.

نحوه فراوری کودهای حیوانی

روش‌های زیادی برای تهیه انواع کودهای حیوانی در کشاورزی وجود دارد. یکی از روش‌ها برای تهیه کود حیوانی، روش بنگلور است که مراحل آن به صورت زیر است.

• به ازای یک تن کود حیوانی، 25 الی 30 کیلوگرم کود اوره را اضافه و مخلوط کنید.
• به دلیل اینکه کودهای حیوانی خشک هستند، باید رطوبت کافی برای تجزیه باکتری‌ها و میکروب‌ها تامین شود. وجود رطوبت در توده به میزان کافی از بالا رفتن دمای توده و سوخته شدن کود جلوگیری می‌کند.
• به دلیل خشک بودن توده کودهای حیوانی باید رطوبت کافی برای تجزیه میکروب‌ها و باکتری‌ها تامین کنید. رطوبت کافی مانع بالا رفتن دمای توده می‌شود و از سوخته شدن کود جلوگیری می‌کند.
• توده کودی که مراحل بالا روی آن انجام شده است را به صورت لایه لایه در مکانی که از قبل آماده کرده‌اید، بریزید.
• روی توده کود را با لایه نازکی از خاک یا ماسه بادی بپوشانید و توده را به مدت دو هفته به حال خود رها کنید.
• بعد از مدت دو هفته، لایه روی توده کود را بردارید و با بیل مکانیکی یا تراکتور، توده کود را کامل بهم بزنید. اگر توده رطوبت کافی ندارد، مجددا با سمپاش روی آن آب اضافه کنید. و دو روز بعد از آن که توده کاملا هوا خورد، با لایه نازکی از ماسه بادی بپوشانید.
• بعد از حدود دو هفته توده کود کاملا پوسیده شده و آماده مصرف در باغ یا مزرعه است.
• در صورت نیاز می‌توان در حین پوساندن کود به آن، گوگرد یا باکتری تیوباسیلوس یا میکروارگانیسم‌های موثر مانند کود (EM) اضافه کرد.
• بهتر است در زمان پوساندن توده کود کاه و کلش یا بقایای گیاهی هم اضافه شود.
• برای استفاده از کودهای دامی در باغ یا مزرعه می‌توان انواع کودهای دامی را با هم مخلوط کرد و در یک مکان پوساند.

کود حیوانی بهتر است یا کود شیمیایی؟

اصولا کودهای حیوانی و کودهای شیمیایی قابل مقایسه با یکدیگر نیستند. هرکدام از این کودها در زمان خاصی برای خاک و گیاه مورد نیاز هستند. در خاک‌هایی با بافت سنگین یا بافت خیلی سبک یا خاک‌های کهنه، باید حتما از کودهای حیوانی استفاده شود. در کشت‌های ارگانیک نیز استفاده از کودهای آلی مانند انواع کود حیوانی مهم است.

برخی مواقع که خاک فقیر از عناصر غذایی است در طول فصل کشت، گیاه نیاز به تغذیه توسط کودهای شیمیایی دارد. به صورت کلی مصرف کودهای دامی و کودهای شیمیایی، پروسه‌ای جدا از هم دارند و هر کدام از کودها عملکرد جداگانه‌ای برای رشد و باردهی گیاهان دارند. یکی دیگر از عوامل موثر بر رشد گیاه، نوع سیستم آبیاری از جمله سیستم آبیاری خطی است که بر رشد و باردهی گیاهان نیز موثر است.

بهترین کودهای حیوانی

کودهای حیوانی انواع مختلفی دارند که از پرورش حیوانات به‌دست می‌آیند. عمده‌ترین کودهای حیوانی در کشاورزی، کودهای گوسفند، گاو، مرغ و اسب هستند. در ادامه مطلب، تعدای از کودهای حیوانی را بررسی می‌کنیم.

1. انواع کودهای حیوانی در کشاورزی؛ کود حیوانی مرغی

به دلیل این‌که مرغ از مواد غذایی مختلفی برای تغذیه استفاده می‌کند، کود آن سرشار از نیتروژن است. کود حیوانی مرغی از پوست و پر مرغ‌های کشتار شده تهیه می‌شود. کود مرغی عناصر مورد نیاز گیاهان اعم از نیتروژن، پتاسیم و فسفر را دارد. همچنین این نوع کود یک منبع بسیار مفید و غنی از نیتروژن و مواد آلی برای خاک است. استفاده از کود حیوانی مرغی به عنوان جایگزین برای کودهای شیمیایی در کشاورزی، می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد.

این روش استفاده از کود مرغی، یک روش ارزان قیمت و بدون آسیب به محیط زیست است. کود حیوانی مرغی از انواع کودهای حیوانی در کشاورزی است که در جهت حفظ و بهبود سلامت خاک و همچنین افزایش عملکرد محصول، مورد استفاده قرار می‌گیرد. در کود مرغی میزان فسفر بیشتری نسبت به سایر کودهای حیوانی وجود دارد. مصرف کود مرغی باید به میزان کم و با احتیاط باشد؛ زیرا در صورتی که زیاد مصرف شود ممکن است سوختگی گیاه رخ دهد. جهت جلوگیری از این خسارت، با سایر کودها مخلوط می‌شود.

2. کود حیوانی گوسفندی

یکی دیگر از انواع کودهای حیوانی در کشاورزی، کود گوسفندی است که از فضولات گوسفندان تهیه می‌شود. در این نوع کود مواد آلی مانند فسفر، نیتروژن، پتاسیم و مواد معدنی دیگری وجود دارد. این مواد به عنوان یک منبع تغذیه برای گیاهان زراعی و محصولات کشاورزی استفاده می‌شوند. استفاده از کود حیوانی گوسفندی به عنوان منبع تغذیه طبیعی و قابل تجدید برای گیاهان، باعث ازدیاد بهره‌وری و کاهش هزینه‌های مربوط به تولید محصولات کشاورزی خواهد شد.

یکی از مزایای استفاده از کودهای حیوانی خصوصا کود حیوانی گوسفندی این است که می‌تواند باعث کاهش آلودگی زیست محیطی شود. همچنین در حفظ تعادل زیست محیطی نیز موثر است. کود گوسفندی به دلیل این‌که اندازه ذرات در آن کوچک‌تر است، در کمپوست سازی زودتر تجزیه می‌شود و استفاده از آن نیز راحت‌تر می‌شود. کود گوسفندی از نظر جذب مواد غذایی برای گیاهان، در حد متوسط قرار دارد.

3. کود حیوانی گاوی

عناصر غذایی موجود در کود گاوی در مقایسه با انواع کودهای حیوانی در کشاورزی، کمتر است. علوفه‌ای که گاو برای تغذیه‌اش استفاده می‌کند، در سیستم گوارشی به خوبی هضم می‌شوند. به دلیل هضم مواد غذایی در سیستم گوارشی گاو، در کود حیوانی گاوی بذر علف هرز به مقدار کمتری نسبت به سایر کودهای حیوانی وجود دارد. مدت زمان آزادسازی عناصر غذایی در کود گاوی نزدیک به 9 ماه است.

بنابر نوع تغذیه‌ای که گاو دارد، کود گاوی در مقایسه با سایر کودهای حیوانی به زمان بیشتری برای تجزیه نیاز دارد؛ بنابراین سرعت جذب مواد غذایی این کود برای گیاه کندتر است. در کود گاوی تازه نزدیک به 80 درصد رطوبت به دلیل تجزیه دیرتر و اینکه مخلوطی از کاه است، وجود دارد. نام دیگر کود حیوانی گاوی، کود سرد است.

4. کود حیوانی اسبی

از دیگر انواع کودهای حیوانی در کشاورزی، کود حیوانی اسبی است. کود حیوانی اسبی به دلیل وجود گرمای زیاد، سریع تخمیر می‌شود و نام دیگر آن کود گرم است. به دلیل دستگاه گوارشی که اسب دارد و تغذیه متنوع از علف‌های هرز گوناگون، در کود اسبی بذر علف هرز بسیار وجود دارد. در زمین‌های مرطوب و سرد، کود اسبی بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای گیاهان گل‌دار، گیاهان غده‌ای، صیفی‌جات و سبزی‌هایی با رشد سریع و طول عمر کوتاه، کود اسبی استفاده می‌شود. همچنین کود حیوانی اسبی بیشتر در بذرهای چمن‌ها استفاده می‌شود.

کود گاوی بهتر است یا کود اسبی؟

به دلیل اینکه کود اسبی زودتر تجزیه می‌شود، مواد مغذی موجود در این کود نیز زودتر توسط گیاهان جذب می‌شوند. کود اسبی اسیدی است به همین دلیل از آن برای خاک‌های سنگین می‌توان استفاده کرد. کود حیوانی گاوی، علف هرز کمتری در مقایسه با کود اسبی دارد؛ زیرا گاو دارای سیستم گوارش قوی‌تری بوده و غذا را بهتر هضم می‌کند. انتخاب انواع کودهای حیوانی در کشاورزی باید باتوجه‌به معیارهایی مانند نوع کشت و ویژگی‌های خاک صورت گیرد.

کود گاوی دارای رطوبت بالا بوده و مخلوطی از کاه است. تجزیه این نوع کود به آرامی انجام می‌شود و حرارت آن سریع بالا نمی‌رود. کود اسبی نسبت به کود گاوی خشک‌تر است و دمای این کود سریع بالا می‌رود. کشاورزان از کود اسبی در زمین‌های سرد و مرطوب استفاده می‌کنند. مواد مغذی موجود در کود اسبی توسط گیاه سریع‌ جذب می‌شوند. کود اسبی برای صیفی‌جات و گیاهان گلدار و غده‌ای مناسب است. برای کاشت چمن نیز از کود اسبی استفاده می‌شود.

نگهداری کود دامی قبل از استفاده برای گیاهان

در ادرار دام‌ها، مواد غذایی زیادی وجود دارد. برای جلوگیری از هدر رفتن این مواد غذایی، در بستر دام از خاک اره و کاه استفاده می‌شود. از نظر اوره، ادرار دام‌ها بسیار غنی است. برای نگهداری انواع کودهای حیوانی در کشاورزی باید دو نکته زیر را رعایت کنید:

• کودها باید به صورت فشرده باشند و تا موقع استفاده به هم زده نشوند.
• کودها باید از باد و باران در امان باشند و محلی دارای سقف نگهداری شوند.

اگر کود به صورت فشرده باشد، دیگر هیچ نیتروژنی به صورت گاز از آن خارج نخواهد شد. از کودهای دامی تازه نباید استفاده کنید؛ زیرا کودهای تازه بسیار اسیدی هستند و محیط اطراف خود را نیز اسیدی می‌کنند. همچنین باعث ایجاد اختلال در PH خاک و باعث ایجاد سوختگی در ریشه گیاهان می‌شوند.

کودها پیش از استفاده باید به صورت پشته در یک محیط مناسب تا مدت زمان طولانی (حداقل 6 ماه) نگهداری شوند. از کودهای دامی در برابر نور مستقیم خورشید و بارندگی محافظت شود. نور مستقیم خورشید باعث کاهش رطوبت و خشک شدن کودهای حیوانی می‌شود. ایجاد پوشش روی کودها، برای خروج و انتشار گازهای بدبود مانند گاز آمونیاک مانع ایجاد می‌کند. به‌طور کلی کودها در اصطبل باید فشرده شوند و روی آن‌ها پوشش وجود داشته باشد.

زمان استفاده از انواع کودهای حیوانی در کشاورزی

انواع کود حیوانی برای باغات را در زمستان و قبل از بیدار شدن درختان از خواب زمستانه، به صورت چالکود و ترکیب با کودهای گرانوله مصرف کنید. توجه کنید که کود حیوانی باید کاملا پوسیده شده و به صورت چالکود در قسمت سایه انداز درختان استفاده شود. بهترین زمان استفاده از انواع کودهای حیوانی در کشاورزی در کشت‌های زراعی و صیفی‌جات و همچنین در گلخانه‌ها، هنگام آماده سازی بستر کشتُ قبل از انتقال نشا یا کشت بذر و در ترکیب با کودهای مورد نیاز است.

اگر برخی نیازهای غذایی درختان در فصل پاییز و زمستان که به خواب می‌روند تامین شود؛ مقاومت آن‌ها افزایش پیدا کرده و در بهار رشد و ثمردهی بهتری خواهند داشت. یکی از روش‌های مفید تامین عناصر غذایی برای درختان، چالکود زمستانه در باغات است. کودهایی که در چالکود استفاده می‌شوند در طول فصل و به تدریج، عناصر غذایی را آزاد کرده و در دسترس ریشه قرار می‌دهند. توجه کنید که بهترین زمان کوددهی به درختان در پاییز و زمستان قبل از غالب شدن جمعیت موجودات مضر است.

کود حیوانی برای سبزیجات و گیاهان آپارتمانی

سبزیجات نیاز به مواد غذایی زیادی برای رشد دارند. بستر کشت سبزیجات باید دارای خاک نرم، سبک و همچنین منافذ زیادی باشد. استفاده از کودهای حیوانی در بستر کشت سبزیجات، برای رشد و برگ دهی بهتر آن‌ها بسیار مهم است. مصرف انواع کود حیوانی پوسیده شده در بستر کشت سبزیجات مزایای زیادی دارد که شامل: حاصلخیزی خاک، سبک شدن بافت خاک، حفظ رطوبت خاک، تامین عناصر غذایی برای گیاهان، برداشت محصولات ارگانیک و حفظ میکروارگانیسم‌های خاک است.

از انواع کودهای حیوانی می‌توان در بستر کشت سبزیجات استفاده کرد. کودهای حیوانی کاملا پوسیده شده به راحتی قابل دسترس‌اند و نسبت به کودهای شیمیایی نیز به صرفه‌تر هستند. در بستر کشت سبزیجات، بسته به نوع بافت خاک می‌توان بین 5 تا 10 کیلوگرم کود حیوانی در هر متر مربع استفاده کرد.

نکات مصرف انواع کودهای حیوانی در کشاورزی برای سبزیجات

در مصرف کودهای حیوانی برای سبزیجات چند نکته را حتما رعایت کنید:

• حتما از کودهای کاملا پوسیده شده استفاده کنید.
• کودهای حیوانی را با خاک مخلوط کنید و روی سطح خاک رها نکنید، کود باید در دسترس ریشه قرار بگیرد.
• در میزان مصرف کودهای حیوانی دقت کنید؛ به طور مثال کودهای مرغی به دلیل عناصر غذایی زیادی که دارند باید به میزان کمتری نسبت به انواع کود حیوانی مصرف شوند.

گیاهان آپارتمانی برای رشد بهتر و شاداب بودن به کودهای آلی مانند انواع کود حیوانی نیاز دارند. کودهای حیوانی، ارگانیک و غنی از مواد مغذی هستند و یک افزودنی ارزشمند برای گیاهان آپارتمانی محسوب می‌شوند. انواع کودهای حیوانی را می‌توان در خاک گلدان‌های آپارتمانی استفاده کرد؛ ولی ایده‌آل ترین آن‌ها، کود مرغی است. کود مرغی ازت بالایی دارد و کمک زیادی به رشد گیاه می‌کند. در مصرف کودهای حیوانی برای گیاهان آپارتمانی باید چند نکته را رعایت کنید:

• حتما از کود حیوانی پوسیده شده استفاده کنید.
• نمی‌توان کل گلدان را با کود حیوانی پر کرد، باید در میزان مصرف آن دقت کنید.
• کودهای حیوانی را در ترکیب با کودهای کمپوست یا مخلوط با خاک گلدان استفاده کنید.

جمع‌بندی

در ترکیب کودهای حیوانی مقدار زیادی از مواد آلی و مغذی مناسب برای خاک و رشد گیاهان وجود دارد. در گذشته هرجایی که فضولات دام‌ها و حیوانات روی زمین ریخته شده بود، رشد گیاهان نیز بهتر بود. این مسئله باعث شد که کشاورزان به اهمیت استفاده از انواع کودهای حیوانی در کشاوری و کاربرد کود حیوانی پی ببرند و آن‌ها را در کشاورزی به کار ببرند. با استفاده صحیح از کودها، ساختار خاک برای رشد درختان و گیاهان بهبود می‌یابد.

از مزایای استفاده از انواع کودهای حیوانی در کشاورزی می‌توان به بهبود کیفیت خاک و بهبود کیفیت محصولات اشاره کرد. یکی از فروشگاه‌های معتبر تجهیزات کشاوری، فروشگاه اینترنتی اطمینان صنعت است. محصولات این فروشگاه کیفیت بالایی دارند. برای اطلاع از قیمت و خرید عمده محصولات این فروشگاه مانند بوشن، تبدیل و… به قسمت تماس با ما مراجعه کنید.

سوالات متداول: