روشهای مختلفی برای آبیاری مزارع کشاورزی وجود دارد. با پیشرفت روز افزون فناوری در کشاورزی، روش آبیاری بارانی به دلیل صرفهجویی در مصرف آب، بیشتر از سایر روشهای آبیاری مورد استفاده قرار میگیرد. اطلاع از عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی میتواند به شما در بالا بردن راندمان آبیاری مزرعه کمک کند. به صورت کلی انواع سیستم آبیاری بارانی به دو دسته آبیاری بارانی سنتی و آبیاری بارانی مدرن تقسیم میشود.
از مهمترین مزایای آبیاری بارانی میتوان به صرفهجویی در مصرف آب اشاره کرد. در این مقاله از مجموعه مقالات وبسایت اطمینان صنعت، آبیاری بارانی و عوامل موثر بر آن را بررسی میکنیم.
آبیاری بارانی چیست؟
در روش آبیاری بارانی آب با فشار زیاد از طریق سیستم پمپاژ، لولهها و آبپاشها به هوا پاشیده میشود. در این روش آب مانند قطرههای باران بر مزرعه میریزد. با این کار رطوبت مورد نیاز گیاه به خوبی برطرف میشود. روش آبیاری بارانی برای آبیاری همه محصولات مناسب است. برای آبیاری محصولاتی مانند کاهو که حساس هستند و قطرات آب باعث آسیب رسیدن به برگهای آنها میشود، بهتر است از آبیاری بارانی استفاده نکنید.
از عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی میتوان به سرعت آن اشاره کرد. در این نوع آبیاری آب با سرعت برابر یا کمتر از نفوذپذیری خاک برروی سطح زمین پخش میشود. با این کار خاک فرصت نفوذ پیدا میکند. هنگامی که شدت بارش از سرعت نفوذ بیشتر باشد، در سطح مزرعه روانآب ایجاد میشود و در نتیجه آن راندمان آبیاری کم خواهد شد. انواع سیستم آبیاری بارانی در شرایط مختلف مانند خاکهای سبک، مناطق شیبدار و شرایطی که آبیاری به صورت سنتی امکانپذیر نیست، قابل اجرا است.
عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی؛ خاک مناسب برای آبیاری بارانی
سیستم آبیاری بارانی برای انواع خاکها مناسب بوده و با آنها سازگار است. بهترین نوع خاک برای این روش خاکهای شنی با میزان نفوذ بالا و بدترین نوع خاک برای این روش خاکهای رسی سنگین محسوب میشوند. موقع برنامه ریزی و طراحی سیستم آبیاری بارانی باید نرخ بارش و دبی خروج آبپاشها را متناسب با نرخ نفوذ پایه خاک انتخاب کرد. با این کار از ایجاد رواناب در سطح زمین جلوگیری میکنید.
لازم به ذکر است که روش آبیاری بارانی برای خاکهایی که راحت پوسته تشکیل میدهند، مناسب نیست. زمانی که تنها انتخاب شما برای اینگونه زمینها آبیاری بارانی بود، بهتر است از میکرو آبپاشها بهجای آبپاشهای بزرگ استفاده کنید.
آب مناسب برای آبیاری بارانی
جهت جلوگیری از مسدود شدن آبپاشها و پوسیده شدن اجزای آن با رسوبات، باید منبع آب آبیاری تمیز و خالی از هرگونه مواد و اجسام خارجی باشد. میزان حساسیت آبیاری بارانی نسبت به سیستم آبیاری قطرهای بسیار کمتر است. توصیه میشود اگر رسوبات و ناخالصیهای آب آبیاری زمین کشاورزی شما زیاد است، برای سیستم آبیاری خود از ایستگاه فیلتراسیون استفاده نمایید. فراموش نکنید که آلوده نبودن آب آبیاری از عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی است. برای مواجه نشدن با مشکلات آبپاش آبیاری باید از آلوده نبودن آب مطمئن شوید.
انواع سیستم آبیاری بارانی بر اساس کاربرد کشاورزی
سیستم آبیاری بارانی به دو گروه اصلی تقسیم میشود. دو گروه اصلی سیستم آبیاری بارانی عبارتند از:
- سیستم آبیاری بارانی کلاسیک
- سیستم آبیاری بارانی مدرن (اتوماتیک)
معروفترین مدلهای سیستم آبیاری بارانی کلاسیک به صورت زیر است.
- متحرک
- نیمه متحرک
- ثابت با آبپاش متحرک
- ثابت
در سیستم آبیاری بارانی کلاسیک ثابت، همه اجزا در فصول مختلف زراعی ثابت میمانند و قابلیت جابجایی ندارند. این روش از لحاظ هزینه، گران قیمتترین روش آبیاری بارانی کلاسیک است. از روش ثابت عموما برای محصولات چند ساله استفاده میشود.
آبیاری به روش مدرن یا اتوماتیک انواع مختلفی دارد. آبیاری بارانی مدرن برای زمینهای یکپارچه و بزرگ مناسب است. این روش به دلیل اینکه از تکنولوژیهای پیشرفته استفاده میکند، در مقایسه با روش آبیاری بارانی کلاسیک به دانش بیشتری نیاز دارد.
یکی از انواع آبیاری مدرن، آبیاری بارانی تفنگی نام دارد. این سیستم آبیاری از یک قرقره بزرگ تشکیل شده است. لولهای از جنس پلی اتیلنی به دور این قرقره میپیچد و در انتهای لوله، یک آبپاش تفنگی متصل شده است. این روش آبیاری قابلیت جابجایی دارد. ثابت یا متحرک بودن روش آبیاری، از عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی محسوب میشود. از آبیاری تفنگی برای آبیاری تکمیلی زمینهای سبک و ماسهای استفاده میشود.
عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی
عوامل متعددی وجود دارد که میتواند باعث ایجاد مشکل در عمکلرد سیستمهای آبیاری بارانی شود. آشنایی کشاورزان با این عوامل باعث میشود که کنترل آنها بهتر و راحتتر صورت گیرد. عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی عبارتند از:
1. تاثیر باد بر سیستم آبیاری بارانی
مهمترین عاملی که ممکن است تاثیر نامطلوبی برروی عملکرد سیستم آبیاری بارانی داشته باشد، باد است. باد میتواند باعث بهمریختگی میزان آبیاری در سطح زمین کشاورزی شود. باد میتواند آبی که پیش بینی شده است در محدودهای معین و به شکل یکنواخت پخش شود را به صورت غیریکنواخت و نامساوی پخش کند.
به همین دلیل نیاز است که قبل از اجرای این نوع آبیاری، جریان باد و همچنین بادخیز بودن زمین را بررسی کنید. در این شرایط نیاز است که زاویه لولههای جانبی نسبت به باد 45 درجه باشند. اگر امکان اجرای چنین چینشی برای لولههای جانبی وجود نداشت، زاویه لولههای جانبی با جهت باد باید 90 درجه انتخاب شود.
2. چینش آب پاش ها در زمین
موقع چینش آبپاشها در زمین باید به فاصله مناسب بین آنها توجه کنید. با رعایت نکردن فاصله مناسب بین آبپاشها، ممکن است در آب رسانی مناسب به گیاهان مشکل ایجاد شود. استفاده از آبپاشهایی با کارایی متفاوت میتواند آب رسانی به گیاهان را راحتتر کند.
3. چرخش استاندارد آبپاش
چرخش استاندارد آبپاشها، از دیگر عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی است. چرخش آبپاشها باید به صورت استاندارد و اصولی باشد. اگر سرعت چرخش آبپاش استاندارد نباشد و یا موقع چرخش وقفههایی رخ دهد، دایره گردش کوچک میشود. با کوچک شدن دایره گردش، آب هدر رفته و تامین آب گیاهان پیش بینی شده به درستی انجام نخواهد گرفت.
4. عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی؛ فشار آب داخل لوله
در انواع سیستم آبیاری بارانی، فشار آب باید به میزان استاندارد برای آبپاش تعریف شود. فشار آب داخل لوله را میتوانید در داخل بروشور آبپاش مطالعه کنید. فشار بیش از اندازه و یا فشار کمتر از حد تعریف شده برای آبپاش میتواند باعث عدم یکنواختی در توزیع آب توسط آبپاش شود.
در این صورت آب رسانی به زمین با مشکل مواجه خواهد شد. از طرف دیگر فشار بیش از اندازه ممکن است باعث آسیب به آبپاش شود. به همین دلیل فشار آب داخل لولهها باید با قطر خروجی آبپاش و همچنین فشار مورد نیاز برای آبپاش متناسب باشد.
5. استفاده از پایه مناسب
پایهای که آبپاش روی آن نصب میشود، از دیگر عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی است. هنگام انتخاب آبپاش باید تمام جوانب سیستم آبیاری و گیاهان را در نظر بگیرید. ارتفاع پایه باید از ارتفاع گیاهان بیشتر باشد. در صورتی که ارتفاع پایه از گیاهان بلندتر نباشد، مشکلاتی زیادی رخ خواهد داد. یکی از روش های آبیاری پیاز، آبیارای بارانی است.
مزایای آبیاری بارانی
استفاده از روش آبیاری بارانی دارای مزایای زیادی است که آنها را در ادامه بررسی میکنیم:
- جلوگیری از هدر رفتن آب و صرفه جویی در مصرف آب.
- توزیع یکنواخت آب، کود و سم در کل مناطق زمین کشاورزی
- افزایش بازدهی تولید
- جلوگیری از فرسایش خاک
- اندازهگیری آب مصرفی
- امکان استفاده در زمینهایی که شیب بالایی دارند.
- مناسب برای زمینهایی که محصولات با تراکم بالایی دارند.
- افزایش رشد گیاهان با طراوت و تازگی محیط
- کاهش خسارت ناشی از آفتها
- تهویه خاک به راحتی صورت میگیرد.
- افزایش سودآوری در دراز مدت
- این نوع آبیاری برای طیف گستردهای از خاکها به غیر از خاکهایی با نفوذپذیری کم مثل رس سنگین، مناسب است.
معایب آبیاری بارانی
بعد از بررسی عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی باید دید این نوع آبیاری معایبی دارد با نه. روش آبیاری بارانی علاوهبر مزایایی که دارد، معایبی نیز با خود به همراه دارد. معایب آبیاری بارانی عبارتند از:
- هزینه اولیه برای سرمایه گذاری تقریبا زیاد است.
- احتمال شسته شدن سمها، آفتکشها و قارچها از روی برگها بالا است.
- احتمال تلف شدن آب به دلیل گرما و تبخیر در مناطق گرم و خشک، بالا است.
- در صورت وجود آب، توزیع آب به صورت یکنواخت صورت نمیگیرد . آب زیادی هدر میرود.
- اگر املاح زیادی در آب باشد، برگ درختان با خطراتی مثل سوختگی مواجه میشوند و این باعث آسیب به برگها میشود.
چگونه از سیستم آبیاری بارانی نگهداری کنیم؟
نگهداری صحیح از انواع سیستم آبیاری بارانی از جمعه موضوعاتی است که اخیرا بسیار مورد توجه قرار گرفته است. جهت جلوگیری از زود خراب شدن تجهیزات آبیاری و افزایش عمر مفید سیستم آبیاری لازم است که به نکات زیر توجه کنید:
- فیلترها از عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی هستند که به صورت هفتگی باید تمیز شوند.
- در فاصلههای زمانی ثابت باید لولهها، شیر فلکهها و تجهیزات کنترل شوند و در صورت مشاهده خرابی، آنها را تعمیر و یا تعویض کنید.
- جلوگیری از ورود مواد زائد به داخل لولههای اصلی یا جانبی به وسیله نصب توری در اطراف محل آبگیری.
- بعد از اتمام کار، لولههای زیر خاک را تخلیه کنید تا زنگ نزنند.
- پس از فصل آبیاری بارانی شیر فلکهها باید کمی باز شده تا لاستیکهای آببندی در زمان بیکاری فرسوده نشوند.
- تجمع ماسه، شن و مواد زائد در اطراف آبپاش، از چرخش آبپاش و جلوگیری کرده و یا از سرعت آن میکاهد. با تکان دادن آبپاش به طرف بالا و پایین میتوان این مشکل را برطرف کرد.
- از دیگر عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی، فشار آب در آبپاشها است. با استفاده از شیر فلکه میتوان از افزایش فشار آب در سیستم جلوگیری کرد.
جمعبندی
عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی متعدد هستند که میتوان به نوع سیستم آبیاری، شرایط جوی، نوع سیستم آبیاری، نوع خاک و… اشاره کرد. انتخاب یکی از انواع سیستم آبیاری بارانی میتواند بر کارایی و عملکرد آبیاری تاثیر داشته باشد. این نوع آبیاری مزایای متعددی نیز دارد که مهمترین آنها شناخت نیاز آبی دقیق گیاهان و صرفه جویی در مصرف آب است.
انتخاب قطعات کشاورزی به صورت اصولی میتواند بر کیفیت کار کشاورزی تاثیر داشته باشد. لازم است که تجهیزات و وسایل مورد نیاز کشاورزی را از فروشگاههای معتبر تهیه کنید. یکی از این فروشگاههای اینترنتی معتبر، فروشگاه اطمینان صنعت است. برای سفارش محصول مورد نظر و کسب اطلاعات بیشتر، میتوانید از طریق شماره درج شده با این فروشگاه تماس بگیرید.
سوالات متداول:
مزایای آبیاری بارانی چیست؟
آبیاری بارانی باعث جلوگیری از هدر رفتن آب و فرسایش خاک میشود. همچنین بازدهی تولید را افزایش میدهد.
عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی چیست؟
از عوامل موثر بر عملکرد آبیاری بارانی میتوان به باد، چینش آبپاشها در زمین، فشار آب داخل لولهها و… اشاره کرد.
