محصولات کشاورزی | ذرت و اصول آبیاری ذرت

آگاهی از اصول آبیاری ذرت به‌عنوان یکی از پرمصرف‌ترین غلات جهان، موجب تولید محصولی باکیفیت و با تناژ بالا خواهد شد. انواع روش آبیاری ذرت عبارت‌اند از: روش غرقابی، قطره‌ای و آبیاری بارانی. انتخاب بهترین روش آبیاری ذرت به شرایط آب‌وهوایی منطقه، نوع خاک، منابع آبی در دسترس، میزان تبخیر و تعرق و… بستگی دارد. گیاه ذرت نسبت به تنش‌های آبی بسیار حساس است و به همین دلیل رعایت اصول آبیاری ذرت مهم است. در ادامه این مطلب از وب‌سایت اطمینان صنعت با ما همراه باشید تا به بررسی اصول آبیاری ذرت و انواع روش آبیاری ذرت بپردازیم.

ذرت چیست؟

یکی از پرمصرف‌ترین غلات جهان ذرت است که در تولید آرد، نشاسته ذرت و روغن کاربرد دارد. ذرت علوفه‌ای نیز یکی از مهم‌ترین غذاهای دام است. این گیاه گرمسیری برای رشد به نور، حرارت، کود و رطوبت مناسب نیازمند است. میزان گرمای هوا، نحوه آبیاری و… از عواملی هستند که بر پرورش اصولی ذرت چه به‌صورت دانه‌ای و چه علوفه‌‌ای موثر هستند. آب یکی از مهم‌ترین فاکتورها در رشد و نمو هر گیاه است. اصول آبیاری ذرت اگر به درستی رعایت شود، می‌توان محصولی با کیفیت و تناژ بالا تولید کرد.

 رشد گیاه ذرت دو مرحله دارد که عبارت‌اند از: مراحل رویشی و مراحل زایشی.

مراحل رویشی شامل موارد زیر هستند:

• جوانه زنی
• ساقه‌زایی
• برگ‌زایی
• پیدایش گل نر و ماده

مراحل زایشی نیز عبارت‌اند از:

• پیدایش سبوسک
• گرده افشانی
• تشکیل دانه
• شیری شدن و پختگی دانه

گیاه ذرت نسبت به آب بسیار حساس است و در صورتی که در مراحل رشد دچار تنش آبی شود؛ بر کیفیت محصول آن تاثیر نامطلوبی خواهد داشت. آگاهی از انواع روش آبیاری ذرت و انتخاب بهترین روش آن می‌تواند در برداشت محصول باکیفیت تاثیر به‌سزایی داشته باشد.

اصول آبیاری ذرت که باید بدانید!

اصول آبیاری ذرت باتوجه‌به شرایط آب‌وهوایی، میزان تبخیر، میزان تعرق، نوع خاک، منابع آبی موجود و نوع روش آبیاری متفاوت است؛ اما معمولا بین 2 تا 15 بار متغیر است. بر اساس مطالعات انجام شده میزان آب مورد نیاز ذرت در کشت اول حدودا 8000 لیتر در هر هکتار است. در مناطق گرم و خشک کشور این مقدار به حدود 10 هزار لیتر در هکتار هم خواهد رسید.

در کشت دوم نیز مقدار آب‌ موردنیاز برای هر هکتار 6500 لیتر است. دوره آبیاری ذرت بسته به بافت خاک، شرایط آب‌وهوایی هر منطقه و انواع روش آبیاری ذرت متفاوت است. معمولا آبیاری هر 8 تا 10 روز یک‌بار انجام می‌شود. به منظور جلوگیری از کاهش تراکم بوته در مناطق گرم و خشک باید فاصله آبیاری اول و دوم گیاه ذرت 3 تا 4 روز باشد.

همچنین برای تسریع جوانه‌زنی، در صورتی که خاک قبل از کشت رطوبت کافی نداشته باشد، باید قبل از کشت یک نوبت آبیاری انجام شود. در مناطق معتدل و مرطوب که بارش باران به اندازه کافی است، نیازی به آبیاری قبل از کشت نخواهد بود. هرچه گیاه بزرگ‌تر می‌شود، به‌تدریج به آب بیشتری نیز نیاز دارد؛ به‌عنوان‌مثال در مراحل گل‌دهی و دانه‌بستن گیاه به بیشترین میزان آب نیاز دارد.

بیشتر بخوانید: محصولات کشاورزی | سیب زمینی و اصول آبیاری سیب زمینی

عوامل موثر بر آبیاری گیاه ذرت

همان‌طور که در بخش‌های قبل نیز ذکر شد، اصول آبیاری ذرت باتوجه‌به عوامل زیر مشخص می‌شود:

 1. شرایط آب ‌و هوایی منطقه

شرایط آب‌وهوایی و اقلیمی هر منطقه از مهم‌ترین عوامل موثر بر تعداد دوره‌های آبیاری است. اگر درجه حرارت هوای محیط بالا بوده و یا میزان رطوبت پایین باشد، نیاز به آبیاری بیشتر می‌شود. در مناطقی که وزش باد شدیدتر است، نرخ تبخیر و تعرق گیاه بالاتر است؛ بنابراین تعداد دفعات آبیاری نیز بیشتر می‌شود.

2. نوع خاک

اگر جنس خاک منطقه رسی و سنگین باشد، معمولا آب بیشتری را در خود نگه می‌دارد و گیاه می‌تواند برای مدت طولانی‌تری از خاک رطوبت موردنیاز خود را دریافت کند. در خاک‌های سبک و شنی میزان جذب آب کمتر بوده و به همین علت اصول آبیاری ذرت و تعداد دفعات آبیاری باتوجه‌به نوع خاک متفاوت است.

3. انواع روش آبیاری ذرت

معمولا در روش‌های سنتی آبیاری گیاه ذرت، میزان مصرف آب به شدت بالا است. در حالی که در روش‌های آبیاری قطره‌ای، مصرف آب به‌شدت کاهش می‌یابد؛ زیرا دقیقا آب به محل ریشه هدایت می‌شود.

اصول آبیاری ذرت؛ انواع روش آبیاری ذرت

در گذشته اصول آبیاری ذرت با امروز متفاوت بوده است. روش‌های سنتی آبیاری ذرت عبارت‌اند از: جوی و غرقابی. در برخی از مناطق کشور هنوز از این روش برای آبیاری محصولات کشاورزی استفاده می‌شود. این روش آبیاری به علت نیاز به آب در حجم بالا، نه‌تنها مقرون‌به‌صرفه نیست؛ بلکه موجب هدررفت آب نیز خواهد شد. مشکل دیگر روش سنتی این است که توزیع آب در مناطق مختلف به‌صورت یکنواخت نخواهد بود.

با پیدایش انواع روش آبیاری ذرت نوین، مشکلات روش سنتی تا حد زیادی مرتفع شده است. با تامین آب موردنیاز گیاه در این روش‌ها، مقدار هدررفت آب به‌شدت کاهش یافته و حتی در زمین‌های کشاورزی با پستی و بلندی زیاد نیز به‌راحتی قابل اجرا هستند.

انواع روش‌های آبیاری ذرت جدید عبارت‌اند از:

 1. آبیاری قطره ‌ای

آبیاری قطره‌ای از روش‌های نوین آبیاری محصولات کشاورزی از جمله ذرت است. این نوع آبیاری به شکل‌های مختلف تحت فشار، نوار تیپ و زیر سطحی قابل اجرا است. انتخاب شکل مناسب آن به وسعت زمین کشاورزی و میزان بودجه بستگی دارد. در این روش به‌علت رساندن دقیق آب به ریشه میزان هدررفت آب 50 درصد کاهش و کیفیت محصول ذرت نیز افزایش می‌یابد. در مبحث اصول آبیاری ذرت می‌توان به مزایای روش آبیاری قطره‌ای به‌عنوان یکی از انواع روش‌ آبیاری ذرت اشاره کرد که شامل موارد زیر است:

• کاهش میزان علف‌های هرز
• کاهش میزان تبخیر آب
• کاهش مدت‌زمان آبیاری
• امکان استفاده بهینه از منابع آبی
• رشد بهتر محصول
• افزایش میزان تولید محصول
• کاهش میزان مصرف آب
• کاهش میزان فرسایش خاک
• امکان کوددهی هم‌زمان با آبیاری
• کاهش میزان ابتلای گیاه به بیماری‌های قارچی به دلیل خیس نشدن شاخ و برگ گیاه
• کاهش میزان مصرف کود
• امکان تنظیم دقیق میزان آبیاری و زمان آن

معایب استفاده از روش آبیاری قطره‌ای عبارت‌اند از:

• وجود امکان گرفتگی قطره‌چکان‌ها
• افزایش میزان نمک در سطح خاک
• هزینه نصب بالا

2. آبیاری بارانی

یکی از انواع روش‌های آبیاری نوین که در بحث اصول آبیاری ذرت مطرح می‌شود، آبیاری بارانی است. این روش موجب افزایش ده درصدی بازدهی آبیاری در شب خواهد شد. آبیاری بارانی، آب را به شکل قطرات باران به وسیله لوله‌های با فشار بسیار بالا توزیع می‌کند. فشار آب این لوله‌ها حدود 8 بار است و موجب آبیاری سریع مزارع ذرت خواهد شد. در ادامه به بررسی معایب و مزایای آبیاری بارانی خواهیم پرداخت.

مزایای این روش آبیاری شامل موارد زیر است:

• جلوگیری از هدررفت آب
• کاهش دمای محیط و به دنبال آن کاهش تعرق گیاه
• قابل استفاده در مناطق شیب‌دار و کم‌عمق
• قابلیت استفاده برای انواع خاک
• کاهش میزان فرسایش خاک
• کاهش هزینه استفاده از نیروی انسانی جهت آبیاری

آبیاری بارانی معایبی نیز دارد که عبارت‌اند از:

• افزایش هدررفت آب در هوای طوفانی
• شسته‌شدن سموم دفع آفات گیاهی از روی برگ‌ها
• فراهم شدن امکان رشد قارچ روی برگ به علت مرطوب‌شدن برگ

با وجود معایبی که درباره سیستم آبیاری بارانی ذکر شد، این شیوه گزینه‌ای مناسب در میان انواع روش آبیاری ذرت است.

کوددهی گیاه ذرت

گیاه ذرت برای رشد مناسب و سطح تولید بالا به عناصر پرمصرف و کم‌مصرف نیاز دارد. عناصر پرمصرف عبارت‌اند از: نیتروژن، پتاسیم، کلسیم، فسفر، منیزیم و گوگرد. عناصر کم‌مصرف نیز شامل آهن، روی، مولیبدن و منگنز هستند. تامین این عناصر برای گیاه به کمک کود انجام می‌شود. برای تصمیم‌گیری درباره نوع کود موردنیاز باید بر روی خاک و بافت گیاه آزمایش‌های شیمیایی انجام شود و نوع کمبود مشخص شود. عناصر موردنیاز باید به‌صورت متعادل در دسترس گیاه قرار بگیرند و افزایش بیش‌ازحد یک عنصر نمی‌تواند موجب افزایش رشد گیاه شود.

در برخی موارد کشت ذرت علوفه‌ای به کمک آب فاضلاب انجام می‌شود. در این مناطق نیازی به استفاده از کودهای شیمیایی نخواهد بود. کوددهی مناسب در کنار رعایت صحیح اصول آبیاری ذرت می‌تواند میزان تناژ و کیفیت محصول را به‌طور قابل‌توجه افزایش بدهد. علاوه بر کودهای شیمیایی از کودهای حیوانی نیز می‌توان برای تامین عناصر موردنیاز گیاه ذرت بهره برد. این کودها در فصل پاییز به خاک داده شده و سپس در بهار کاشت محصول انجام می‌شود. به‌عنوان‌مثال کمبود عنصر نیتروژن می‌تواند باعث زرد شدن نوک برگ‌های قدیمی گیاه شود.

تعداد دفعات و مدت ‌زمان آبیاری گیاه ذرت

تعداد دفعات آبیاری ذرت بین 2 تا 15 بار متغیر است. پرورش مطلوب هر دو نوع ذرت دانه‌ای یا علوفه‌ای به رعایت صحیح اصول آبیاری ذرت بستگی دارد. به عبارت بهتر تعیین مدت‌زمان آبیاری به ویژگی‌های آب‌وهوایی و اقلیمی منطقه وابسته است. در ابتدای کاشت تا زمان استقرار بوته‌های ذرت به‌طور کامل، آبیاری باید هر 4 روز یک‌بار انجام شود. سپس تا زمان پیدایش تاسل، فواصل آبیاری به هر 5 تا 7 روز یک‌بار می‌رسد. در مراحل نهایی رشد، آبیاری هر 5 تا 6 روز یک‌بار انجام خواهد شد.

بهترین روش آبیاری ذرت

بهترین روش برای رعایت کامل اصول آبیاری ذرت، استفاده از سیستم‌های آبیاری تحت فشار به ویژه آبیاری قطره‌ای است. با اجرای این سیستم آبیاری، راندمان آن تا 90 درصد افزایش یافته و تولید محصول به طرز چشمگیری بیشتر می‌شود. همچنین می‌توان به‌راحتی با آفات و بیماری‌های گیاهی مختلف مبارزه نمود. صرفه‌جویی در مصرف آب یکی از مهم‌ترین مزایای این روش است که از نظر زیست‌محیطی نیز بسیار حائز اهمیت است.

همچنین با این روش می‌توان انواع کود و سم را به روش بهینه به تمام سطح مزرعه به شکل یکنواخت و هم‌زمان تزریق کرد و بدین ترتیب بهره‌برداری از کل زمین و افزایش سطح زیر کشت میسر خواهد شد. انواع آبپاش در آبیاری بارانی و قطره‌ای معمولا از جنس آلومینیوم یا برنج است و علاوه بر جلوگیری از اتلاف آب، کیفیت محصول را نیز بهبود می‌بخشند.

اصول آبیاری ذرت؛ فاکتورهای موثر بر آبیاری ذرت

آگاهی از فاکتورهای موثر بر اصول آبیاری ذرت، موجب می‌شود که کشاورزان بتوانند به تولید محصول بهتر دست یابند. این فاکتورها شامل موارد زیر هستند:

 1. اقلیم منطقه

اقلیم هر منطقه شامل شرایط دمایی، میزان رطوبت و بارندگی هر منطقه است که تعیین زمان و میزان آبیاری بسیار تاثیرگذار است.  اگر دمای هوا بالا و میزان رطوبت کم باشد، مقدار تعرق و تبخیر نیز بالا است و در صورتی که مقدار آب کافی برای گیاه تامین نشود، بر روی آن تاثیر منفی خواهد داشت. آگاهی از اطلاعات هواشناسی هر منطقه موجب می‌شود تا کشاورزان بتوانند برای آبیاری بهینه برنامه‌ریزی کنند. بهترین برنامه آبیاری برنامه‌ای است که هم جبران تبخیر و تعرق گیاه را بکند و هم از هدررفت آب جلوگیری کند.

2. بافت خاک

 خاک‌های نرم می‌توانند میزان آب بیشتری را جذب نموده و سریع‌تر نیز خشک شوند. در این نوع خاک باید فواصل آبیاری را کاهش داد. در مورد خاک‌ رس می‌توان فواصل آبیاری را افزایش داد. میزان احتباس آب در میان ذرات خاک از مهم‌ترین عوامل تعیین فواصل و مدت‌زمان آبیاری که از جمله اصول آبیاری ذرت است، محسوب می‌شود.

3. کوددهی مناسب

 با مصرف کود مرغوب و استفاده از روش‌های صحیح کوددهی می‌توان ظرفیت نگهداری آب توسط خاک را افزایش داد و بدین ترتیب محصولی باکیفیت نیز برداشت نمود.

جمع‌بندی

اصول آبیاری ذرت به عوامل متعددی همچون شرایط آب‌وهوایی، نوع خاک، میزان تبخیر و تعرق، روش آبیاری انتخابی و منابع آبی موجود بستگی دارد. انواع روش آبیاری ذرت از نظر میزان هدررفت آب با یکدیگر متفاوت‌اند. به‌عنوان‌مثال در روش غرقابی هدررفت آب بسیار زیاد است؛ اما در روش آبیاری غرقابی میزان هدررفت آب 50 درصد کاهش می‌یابد. معمول‌ترین و بهترین روش آبیاری ذرت را می‌توان آبیاری بارانی دانست که مزایای ویژه‌ای نیز دارد.

گروه اطمینان صنعت بهترین ارائه‌دهنده انواع لوازم و ماشین‌آلات کشاورزی و صنعتی در سراسر کشور است که با ارائه محصولاتی با تنوع بی‌نظیر و کیفیتی فوق‌العاده در این امر پیشتاز است. برای کسب اطلاعات تکمیلی و دریافت مشاوره و خرید محصولات می‌توانید به صفحه تماس با ما مراجعه نمایید.

سوالات متداول: